Wie tien jaar geleden aandelen Rolls-Royce kocht, heeft een wilde rit achter de rug. Het Britse concern werd jarenlang geplaagd door technische problemen met zijn vliegtuigmotoren en balanceerde tijdens de coronacrisis op de rand van de afgrond. Alleen dankzij een ingrijpende financiële reddingsoperatie kon het bedrijf overeind blijven.

Inmiddels is Rolls-Royce weer een Britse industriële kampioen. Sinds het dieptepunt in oktober 2020 is de beurskoers, gecorrigeerd voor de aandelenemissie van dat jaar, circa twintig keer over de kop gegaan. Het tij zit mee.

Het vliegverkeer groeit, defensiebudgetten stijgen en de bouw van datacenters jaagt de vraag naar stroomvoorzieningen aan. De winsten breken records en Rolls-Royce kan weer miljarden aan zijn aandeelhouders teruggeven.

Maar de echte winstturbo zit in de langlopende onderhoudscontracten voor vliegtuigmotoren. Rolls-Royce verdient daar steeds meer aan, dankzij hogere tarieven én motoren die minder vaak naar de werkplaats hoeven.  

Gunstigere inschattingen over de winstgevendheid van die contracten leverden in de eerste helft van 2026 een winstbijdrage van bijna een half miljard pond op. Hoe werkt dat? En hoe houdbaar is die winst?

Drie knoppen voor meer winst uit onderhoudscontracten
Een motor onder de vleugel van een Boeing 787 of Airbus A350 levert Rolls-Royce niet alleen bij de verkoop geld op, maar vooral daarna, wanneer het vliegtuig eenmaal vliegt. Dat doet denken aan Gillette, dat vooral aan vervangende scheermesjes verdient. Alleen zijn de bedragen bij vliegtuigmotoren een stuk groter.

Bij ruim 90 procent van zijn grote vliegtuigmotoren krijgt Rolls-Royce van luchtvaartmaatschappijen een vergoeding per gevlogen uur. De contracten lopen vaak acht tot vijftien jaar. In ruil daarvoor neemt Rolls-Royce de onderhoudskosten grotendeels voor eigen rekening. En een grote onderhoudsbeurt is duur.

Rolls-Royce heeft drie manieren om de winst uit die contracten te verhogen: meer in rekening brengen per vlieguur, de kosten van een onderhoudsbeurt verlagen en ervoor zorgen dat motoren minder vaak naar de werkplaats hoeven. Vooral op langere onderhoudsintervallen zet Rolls-Royce zwaar in: het investeert ongeveer een miljard pond om zijn motoren langer te laten vliegen zonder groot onderhoud.

Rolls-Royce hoeft niet te wachten tot de besparingen in de werkplaatsen daadwerkelijk zijn gerealiseerd om ze al in de winstcijfers te laten doorwerken. Dat komt door de manier waarop het bedrijf zijn langlopende onderhoudscontracten in de boekhouding verwerkt.

Winst naar voren halen  
Rolls-Royce schat voor ieder onderhoudscontract hoeveel omzet het gedurende de looptijd oplevert en hoeveel het onderhoud gaat kosten. Op basis van het werk dat het al heeft uitgevoerd, berekent het welk deel van de totale contractomzet als omzet mag meetellen. Veranderen de verwachtingen, dan volgt een nieuwe berekening.

Neem een contract met een verwachte totale opbrengst van 100 miljoen pond. Op basis van de oude kostenraming heeft Rolls-Royce 50 miljoen pond omzet geboekt. Door lagere verwachte onderhoudskosten blijkt het bedrijf bij een nieuwe berekening al 55 procent van het werk te hebben geleverd. Dan mag het in één keer 5 miljoen pond extra omzet boeken. Zonder extra factuur. De kosten van het eerder uitgevoerde werk blijven gelijk, dus de winst stijgt.

Zo’n correctie heet een catch-up. Ook hogere tarieven per vlieguur kunnen tot zo’n bijstelling leiden. Verder kan Rolls-Royce voorzieningen laten vrijvallen als een contract dat eerder verliesgevend leek, winstgevender wordt. Bijvoorbeeld door betere voorwaarden met de klant uit te onderhandelen.  

Dat heeft een fors effect op de winstcijfers. In de eerste helft van 2026 boekte Civil Aerospace 372 miljoen pond aan positieve catch-ups. Daar kwam 125 miljoen pond bij doordat eerder aangelegde voorzieningen voor verlieslatende contracten konden vrijvallen. Samen leverden deze bijstellingen 497 miljoen pond op, tegenover 288 miljoen pond een jaar eerder.

Dat verschil van 209 miljoen pond verklaart ruim de helft van de winstgroei bij Civil Aerospace. De operationele winst steeg met 374 miljoen pond naar 1,57 miljard pond.

Contractbijstellingen stuwen winst bij de luchtvaartdivisie van Rolls-Royce

Bron: Rolls-Royce, jaar- en halfjaarverslagen. Bedragen in miljoenen ponden. H1 2026 betreft zes maanden, de voorgaande jaren twaalf maanden.

De bijdrage van 497 miljoen pond is uitzonderlijk hoog. In slechts zes maanden profiteerde Rolls-Royce meer van gunstige contractbijstellingen dan in enig volledig boekjaar sinds 2022.  

In de tweede jaarhelft valt de bijdrage naar verwachting lager uit, maar volgens topman Tufan Erginbilgiç blijven zulke meevallers terugkomen. ‘Hoe groot ze zullen zijn, kan ik niet zeggen’, verklaarde hij bij de halfjaarcijfers.  

De vrijval van voorzieningen voor verlieslatende contracten zal de komende jaren grotendeels opdrogen. Catch-ups kunnen blijven ontstaan zolang Rolls-Royce zijn contracten winstgevender maakt. Deutsche Bank rekent voor 2027 nog op 350 miljoen pond aan catch-ups en vanaf 2028 op jaarlijks 250 miljoen pond. De bank noemt dat een conservatieve schatting.

Techniek versus boekhouding
Rolls-Royce werkt hard aan motoren die langer meegaan. Bij de Trent 1000, die de Boeing 787 aandrijft, heeft de fabrikant onder meer de turbinebladen verbeterd. Daardoor moet de tijd tussen grote onderhoudsbeurten minstens verdubbelen.  

Volgens Rolls-Royce is inmiddels meer dan de helft van de beoogde levensduurverbetering bij zijn moderne motoren gerealiseerd. Hoeveel Rolls-Royce daardoor uiteindelijk op onderhoud bespaart, moet nog blijken. Zand en extreme hitte kunnen de slijtage versnellen. Bovendien maakt Rolls-Royce niet bekend welk deel van de gunstige contractbijstellingen voortkomt uit langere onderhoudsintervallen, hogere prijzen of andere kostenbesparingen.

Hoeveel er op het spel staat, blijkt uit het jaarverslag. Een verandering van 2 procent in de tarieven die Rolls-Royce per vlieguur verwacht te ontvangen, kan honderden miljoenen ponden extra winst of juist een tegenvaller opleveren. Ook kleine veranderingen in de verwachte onderhoudskosten tellen zwaar mee. Opvallend genoeg maakt Rolls-Royce niet bekend hoeveel de winst verandert als motoren langer of korter meegaan tussen twee grote onderhoudsbeurten. Juist op dat punt belooft het bedrijf forse verbeteringen.

Dure les  
Rolls-Royce weet uit ervaring hoe pijnlijk een verkeerde inschatting kan worden. Bij de Trent 1000 bleken turbinebladen veel sneller te slijten dan gedacht. Motoren moesten vaker naar de werkplaats en luchtvaartmaatschappijen kregen compensatie voor vliegtuigen die aan de grond stonden.

In 2019 boekte Rolls-Royce hierdoor een verlies van 1,36 miljard pond. Het onderhoud bleek veel duurder dan gepland, waardoor het bedrijf ook zijn verwachtingen over de winst op lopende onderhoudscontracten fors moest verlagen. Dezelfde contractboekhouding die nu meehelpt aan de winstgroei, kan dus ook tegenwerken.

Beleggers lijken die les grotendeels te zijn vergeten. Na de spectaculaire koersstijging betalen ze inmiddels ruim 31 keer de verwachte winst voor 2026. Voor die waardering moet Rolls-Royce zijn winst nog flink opvoeren. De hogere tarieven zijn alvast binnen, maar de beloofde besparingen op onderhoud moeten zich voor een deel nog bewijzen.